Ana sayfa » Arılar Çiçeklerden Nasıl Bal Yapar?
Bitkilerin Dünyası

Arılar Çiçeklerden Nasıl Bal Yapar?

Arılar Çiçeklerden Nasıl Bal Yapar

Arılar Nasıl Bal Yapar?

   Bal insanların eski zamanlardan beri kullandığı bir besindir ve büyük oranda şekerden meydana gelir. İçerisinde amino asitler, enzimler, vitamin ve mineraller gibi sağlığa faydalı maddeler bulunur. Bal arısı, bal yapmak için nektar kullanır. Çiçeklerde bulunan nektar, kuş ve böcek gibi canlıları kendilerine çekerek tozlaşmada önemli bir faktördür. Çiçeklerde bulunan bu nektarı arılar bala dönüştürür. Nektar, çiçeklerde nektaryum denilen yapılar tarafından salgılanır. Fotosentez sonucu oluşan besin maddeleri nektarın temel kaynağıdır ve nektar büyük oranda fruktoz, sakkaroz ve gilozdan meydana gelir. Bu şeker maddeleri dışında lipit, organik asit, amino asit gibi maddeler de bulunur. Bu sayılan maddelerin türü ve miktarı bitkiden bitkiye farklılık gösterir. Polenler ise, sadece arıların protein ihtiyacını karşılamak için kullanılır.

   Bazı çiçeklerin sap kısımlarını ikiye ayırırsanız, yapışkan bir sıvının aktığını göreceksiniz. Bu sıvı, arıların bal yapımındaki etken nektar maddesidir. Arılar bu sıvıyı çekebilmek için bir çiçeğin üstüne konar ve ağız kısımlarındaki uzun boruyla içlerine çekerler ve nektarı karınlarında tutarlar. Nektarı toplayan arılar bu nektarı vücutlarındaki ismi bal midesi olan bölgede depolar. Arıların iki adet mideleri vardır. Bunlardan biri nektar toplamak için kullandıkları, diğer ise normal olandır. Arıların nektarı tuttukları mideleri 70 mg nektar barındırabilir ve tamamıyla dolduğunda arının kendisi kadar ağırlık yapar. Arıların, nektar topladıkları midelerini doldurmaları için 100 ile 1500 arasında çiçeğe konmaları gerekmektedir. Arılar midelerine aldıkları nektardan sonra salgıladıkları bazı enzimler nektarın yapısındaki disakkaritlerin (özellikle sakkarozun) monosakkaritlere (glikoza ve fruktoza) parçalanmasını sağlar. Nektarı toplayan arılar bunları kovandaki işçi arılara aktarır. Kovandaki işçi arılar aldıkları bu nektarı geri çıkararak tekrar içer ve bu işlem yaklaşık 15-20 dakika sürer. Bu sebepten insanlar arasında arılar kusarak mı bal yapar diye düşünenler olur. Bu sırada enzim içeren salgılar nektarla karışır ve nektarın yapısındaki sakkaroz glikoza ve fruktoza dönüşmeye devam eder. Sonrasında kovandaki işçi arılar nektarı bal peteklerine aktarır.

Balın içerisindeki su oranı epeyce düşüktür. Kovandaki işçi arılar kanatlarını çırparak kovanı havalandırır ve petekteki bulunan nektardaki fazla suyun buharlaşmasını sağlar. Nektarda bulunan su oranı %80 seviyesindekiyken bu kanat çırpma işleminden sonra %20 ve seviyelerine ve altına düşer. Su seviyesi düşürüldükten sonra nektarın koyulaşıp bala dönüşmesi 1-3 gün sürer.

Bal yapısındaki glukonik asit gibi organik asitler sebebiyle zayıf asit özellikte bir maddedir. Balın tadı ve kokusu ise içindeki kolayca buharlaşabilen (uçucu) organik maddelere bağlıdır. Bal üretimi fazlaca zor bir iştir. Sadece yarım kilogram ham nektarın bir araya getirilmesi için, 900 arının bir gün çalışması gerekmektedir. Nektarın saf bala çevrilmesiyle oluşan 450 gr. ağırlığındaki bir bal, ortalama 17.000 bal arısının, 10.000.000 çiçekten nektar toplamasıyla oluşmaktadır. Bal, üç farklı şeker içerdiği için oldukça tatlı bir besin maddesidir. Balın %34’ü fruktoz, %2’si sakkaroz ve %40’ı levülozdur. %17’si su olan balın kalan %7’lik kısmı ise kalitesini belirleyen kükürt, demir, fosfor, sodyum, manganez, magnezyum ve polen gibi maddelerden oluşmaktadır.

Arılar Ne Yer?

Çok yoğun çalışan, ufacık boyutlarına göre çok uzun mesafelere uçan bu canlılar bal, bal özü(nektar), arı sütü, propolis ve polen ile beslenirler. Arı kolonisinin lideri olan kraliçe arılar ise, işçi arılardan fiziksel olarak farklıdır. Fiziki ve rütbe olarak farklı olan kraliçe arı ise sadece daha değerli olan arı sütü adı verilen işçi arıların tükürük bezlerinin salgıladığı çok özel ve besleyici olan bu madde ile beslenirler.

Arılar Nasıl Petek Yapar?

   Petek, arıların yumurtalarını ve depo edilen balı saklamak için işçi arıların ördüğü gözeneklerdir. Tamamı bal mumundan arılar tarafından yapılır. Balmumunu karınlarında bulunan 4 çift salgı bezi sayesinde yapar. Arılar kendi vücutlarından bacaklarını kullanarak plaklar halinde çıkardığı balmumu pulcuklarını ağızlarına götürürler, bunları bir macun kıvamına gelinceye kadar yoğururlar ve çerçevenin üst kısmına yapıştırırlar. Başka bir arı da aynı işlemi tekrarlar ve diğer işçi arının tam yanına yapıştırır. Üçüncü ve dördüncü arı derken diğerleri de aynı işlemi gerçekleştirir ve böylece binlerce arı bal peteği yapımını gerçekleştirmiş olur. Bir inşaatta olduğu gibi kalabalık işçi grubundan herkesin getirip birer tuğla koyup inşaatta bir duvar örmesi gibi arılar da aynı işlemi gerçekleştirirler. Bu işlem tamamlanınca da altıgen olan geometrik bir şekil oluşur. 1 kilo balmumu için 22 kilo bal harcarlar. Arılar balmumu üretemeselerdi peteklerde var olmazdı.